Risicobeoordeling voor een humanoid
Kort antwoord
Een risicobeoordeling kijkt niet naar de robot alleen, maar naar de hele toepassing: robot, taak, werkplek en mensen. U bepaalt welke gevaren er zijn, hoe groot het risico is en welke maatregelen nodig zijn. Daarna controleert u of het restrisico acceptabel is. Doe dit vóór de praktijkpilot en opnieuw bij elke wijziging.
Waarom de toepassing telt, niet de robot
Dezelfde humanoid kan veilig zijn aan een receptie en onveilig in een smalle gang met heftrucks. Het risico hangt af van wat de robot vasthoudt, hoe snel hij beweegt, wie er in de buurt is en hoe vaak. Daarom sluit de recente versie van ISO 10218 aan bij de term ‘collaboratieve toepassing’ in plaats van ‘collaboratieve robot’. Meer daarover in ISO-normen voor robotveiligheid.
Het stappenplan
| Stap | Vraag | Resultaat |
|---|---|---|
| 1. Afbakenen | Welke taak, waar, wanneer en met wie? | Beschrijving van de toepassing |
| 2. Gevaren zoeken | Wat kan er misgaan: botsen, knellen, vallen, product laten vallen? | Lijst met gevaren |
| 3. Risico schatten | Hoe waarschijnlijk en hoe ernstig? | Rangorde van risico’s |
| 4. Maatregelen | Eerst ontwerp, dan technische voorzieningen, dan instructie | Maatregelenplan |
| 5. Controleren | Werken de maatregelen echt? Is het restrisico acceptabel? | Testverslag |
| 6. Vastleggen en herhalen | Wat verandert er bij een update of nieuwe taak? | Actueel dossier |
Specifieke aandachtspunten bij humanoids
- Mobiliteit: een humanoid of mobiele manipulator verplaatst zich. Kijk naar looproutes, drempels, deuren en andere voertuigen.
- Stabiliteit: een robot op benen moet in balans blijven. Wat gebeurt er bij een duw of een gladde vloer? Zie ook Benen of wielen.
- Lerend gedrag: een taak die via een AI-model is aangeleerd, kan in een nieuwe situatie anders uitpakken.
- Accu en laden: waar laadt of wisselt u accu’s, en wie doet dat?
- Camera’s: naast veiligheid ook privacy. Zie Camerabeelden en privacy.
Wie doet de risicobeoordeling?
De fabrikant beoordeelt de robot zelf. De integrator of degene die de installatie samenstelt, beoordeelt de toepassing. U als gebruiker levert kennis van de werkvloer en blijft verantwoordelijk voor een veilige werkplek. Betrek daarom ook de mensen die straks naast de robot werken; zij kennen de uitzonderingen die op papier ontbreken. Wie juridisch welke rol heeft, leest u in CE-markering bij robotintegratie.
Zo helpt Humanoid-direct
Wij beginnen met één afgebakende taak en nemen de risicobeoordeling vanaf de start mee. In de proof of concept en de praktijkpilot testen wij de maatregelen op uw eigen vloer. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Voor uw specifieke situatie raadpleegt u een jurist of veiligheidsspecialist.
Veelgestelde vragen
Is een risicobeoordeling van de fabrikant genoeg?
Nee. De fabrikant kent de robot, niet uw werkplek. De toepassing moet apart worden beoordeeld.
Hoe vaak moet ik de risicobeoordeling herzien?
Bij elke relevante wijziging: nieuwe taak, andere werkplek, software-update die het gedrag verandert, of na een (bijna-)incident.
Is er al een specifieke norm voor humanoids?
ISO 25785-1 voor mobiele robots met actief geregelde stabiliteit is nog in ontwikkeling en nog niet gepubliceerd.